به گزارش خبرنگار فرهنگی سراج24، مسئله عدم استقبال جامعه به امر کتاب خوانی به یکی از معضلات اصلی فرهنگی کشور تبدیل شده است. تیراژهای یک میلیونی کتاب دهه60 امروز جای خود را به تیراژهای 500 نسخهای برای چاپ اول دادند.
محمد یراقچی - مدیر انتشارات پنجره - در گفتوگویی میگوید: "شمارگان خیلی از کتابهای ناشران به 500 نسخه رسیده است، چون گردش کتاب کشور در طول سال بیش از این نیست؛ در حالیکه قبلا شمارگان کتابها حدود 2000 نسخه بود، اما در شرایط فعلی و با توجه به گردش پایین کتاب اگر ناشری 2000 نسخه کتاب چاپ کند احتمالا این کتابها سه سال در انبار میمانند، در حالیکه تورم هر سال در حال رشد است. ضمن اینکه وقتی شمارگان کتابی بالا میرود به تبع ناشر باید حقالتألیف و حقالترجمه بیشتری هم بپردازد که این مسئله هم با گردش پایین کتاب در سال جور درنمیآید."
اما موضوع اصلی این گزارش عدم اقبال عموم جامعه به موضوع کتاب و کتاب خوانی نیست. بلکه ولع شدید گروهی از جامعه به خصوص قشر به ظاهر روشنفکر برای تألیف کتاب و به اصطلاح "کتاب دار" با هر عنوان و تیراژی است. این طیف خاص به دلایل مختلف از جمله داشتن سابقه تألیف کتاب در رزومه علمی، تفاخر به سایرین به دلیل نویسندگی کتاب و سوء استفاده از تألیف کتاب برای مقاصد دیگر، اقدام به تالیف یا به عبارت صحیح جمع آوری مطالبی برای تبدیل به کتاب، با تیراژهایی حدود 200 نسخه میکنند.
رسیدن به یک جایگاه خاص بدون داشتن هدف مرتبط، همواره از مواردی است که جامعه شناسان نسبت به فراگیر شدن آن هشدار داده بودند. اگر دیروز تب مدرک گرایی معضل جامعه ایران بود، امروز بیم آن میرود که تب کتاب نویسی یا "کتاب نویسی تنها به دلیل داشتن کتاب" می تواند وجه مخوفتر مشکلات طبقه متوسط جدید شهر نشین جامعه را نشان دهد.
عناوین این کتاب ها چیست؟
عموما خاطرات شخصی هستند که نگارنده حس میکند میزان مشکلات و اتفاق هایی که برای وی رخ داده چنان جذاب و متفاوت با دیگران است که قابلیت تبدیل به کتاب را دارد. در حالیکه برای جامعه تنها خاطرات شخصی مشاهیر جذابیت دارد، این افراد مبادرت به چاپ خاطرات شخصی خود میکنند. البته دلیل دیگر اینکه این جنس از کتاب ها را بیشتر خاطرات شخصی تشکیل داده، این است که نگارش خاطرات شخصی نیاز به داشتن هنر خاص یا علم خاص ندارد و برای این قشر بهترین موضوع همان خاطرات شخصی است.
کتاب های شعر رتبه بعدی از لحاظ نوع محتوا برای این کتاب ها را تشکیل میدهد. این افراد با داشتن کمترین ذوق در رابطه با شعر، اشعار خود را که عموما عاشقانه است با هزینه کمتری و حتی بدون مشارکت ناشر خاصی اقدام به چاپ میکنند تا بتوانند در محافل متعدد خود را دارای کتاب و فرهیخته نشان دهند.
کتاب های گردآوری شده بنا به نوع شغل و حرفه افراد جایگاه بعدی برای کتاب های بسیار کم تیراژ است. استفاده از مطالب اینترنتی بدون ذکر منبع و جمع آوری آنها بدون هیچ گونه تحقیق و پژوهش برای افرادی که جای تألیف کتاب در رزومه آنها خالی است، گزینه مناسبی است. آنها برای ارتقای شغلی یا پیدا کردن شغل مناسب، به راحتی صاحب کتاب شوند.
چگونه این کتاب ها چاپ می شوند؟
با یک جستجوی ساده در اینترنت، با صفحات مختلفی رو به رو می شویم که شما را در این رابطه راهنمایی میکنند. استفاده از دستگاه های کپی دیجیتال به جای دستگاه چاپ این روند را آسان میکند. بسیاری از صاحبان این دستگاهها با تبلیغ در اینترنت، افرادی که آرزوی کتاب دار شدن را دارند را راغب میکنند با هزینه اندکی به آروزی خود برسند.
به طور مثال در یکی از آگهی های مربوط به چاپ ارزان کتاب آمده است:
"شمادر هر زمینه که فعالیت میکنید و دارای تجربه و دانش هستید و یا اشعار و دلنوشته ای دارید میتوانید آن را به کتابی ارزشمند و ماندگار تبدیل کرده و برای خود اعتباری مضاعف در حرفه و محیط اجتماعی پیرامون خود فراهم آورید.
همچنین دوستانی که تمایل دارند در مصاحبه دکترا شرکت نمایند نیز میدانند که داشتن کتاب امتیاز برای آنها در پی خواهد داشت که براساس ترجمه یا تالیفی بودن کتاب متفاوت میباشد و کوتاه ترین راه برای این دوستان تبدیل پایان نامه ها و مجموعه مقالات آنها به کتاب و چاپ آنها میباشد.
بعضا دیده شده که دوستان ایده ، دانش ، تجربه و یا دست ن,شته های خود اعم از رمان و داستانهای کوتاه را در میان جمعی بیان نموده و پس از گذشت زمانی متوجه شدند که آن اثر به نام دیگری به ثبت رسیده و به اصطلاح به سرقت رفته است . شما میتوانید با تبدیل آنها به کتاب و ثبت در کتابخانه ملی از بروز چنین مواردی به راحتی جلوگیری نمایید."
افزایش نگاه فخر فروشی و استفاده تزئینی از لوازمات نخبگانی از مشکلاتی است که جزء با اقناع جامعه و مدیریت صحیح فرهنگی و اطلاع رسانی رفع نخواهد شد. وظیفهای که علاوه بر مدیریت فرهنگی و رسانه های متعهد، باید مردم نیز در انجام آن سعی و تلاش کنند.
